Menu

Het belang van zelfzorg: 6 vitamines of hefbomen om tot een gezonde stress-herstelbalans te komen

Zelfzorg of het investeren in een gezonde stress-herstelbalans, betekent het gericht aanmaken van herstelhormonen en het bewust gebruiken van ons rempedaal. In dit artikel geven we u een aantal hefbomen, die de effecten van het stressproces verminderen in het voordeel van het herstelproces.

09-05-2019 - door Sonja Reckers

Om inzicht te krijgen in hoe we deze systemen kunnen aanspreken en activeren, kijken we naar het stresssysteem om vandaaruit actie te kunnen ondernemen en het herstelsysteem actief en proactief aan te spreken.

We nemen hiervoor één voor één de effecten die het sympathisch zenuwstelsel of het gaspedaalsysteem veroorzaken en kijken hoe we deze actief kunnen aanpakken en ombuigen. Zo krijgen we een waaier aan herstelvaardigheden. Ik noem ze graag ‘hefbomen’ gezien je ze bewust zelf kan bedienen.

Hefboom 1: Ademhaling

Het gaspedaalstelsel zorgt ervoor dat we sneller gaan ademen, dat onze hartslag versneld en dat onze bloeddruk toeneemt. We kunnen de werking en effecten van het gaspedaal- of stresssysteem afremmen en het herstelsysteem stimuleren door bewust in te zetten op onze ademhaling. Hartcoherentie, een specifieke ademtechniek, zal dit bewerkstellingen.

Hefboom 2: Lichaamsbeweging

Een andere zeer efficiënte en effectieve hefboom is werken aan je lichaamsbeweging. In een stresssituatie komt het stresshormoon cortisol vrij. We weten inmiddels dat cortisol veel suikers vrijmaakt in ons lichaam om de spieren te voorzien van brandstof. Hoe kunnen we de suikers verbranden? Door zelf te sporten en te bewegen. Lichaamsbeweging is een essentiële hefboom en meteen ook een hefboom of herstelvaardigheid die we in de werkcontext kunnen toepassen. Tijdens onze pauze verlaten we de werkplek, eten we onze boterhammen in de eetruimte en gaan we vervolgens bewegen.

Hefboom 3: Voeding

Onze voeding heeft een invloed op onze stress-/herstelbalans. Wanneer we vooral koolhydraat- of suikerrijke voeding tot ons nemen met veel snelwerkende suikers, komen er meer suikers in de bloedbaan. We hebben doorgaans al heel wat suikers door het verhoogde cortisolgehalte in de stressvolle situaties. Door bijkomend nog suikerrijke voedingsmiddelen te eten, gaat onze pancreas of alvleesklier almaar harder moeten werken om die suikers binnen de aanvaardbare perken te houden. Dat wil zeggen dat onze pancreas heel wat insuline dient af te scheiden. Insuline is het hormoon dat het suikergehalte in het bloed binnen de perken houdt. Het zorgt er enerzijds voor dat er voldoende suiker beschikbaar is voor onmiddellijk gebruik. Anderzijds wordt het gedeelte dat niet meteen nodig is voor onze spieren en organen opgeslagen in de lever of omgezet in vetweefsel. Dat laatste verklaart ook waarom stress aanleiding kan geven tot een gewichtstoename.

Hefboom 4: Slaap

Slaap maakt een belangrijk onderdeel uit van het bijstellen van uw stress-herstelbalans. Het is belangrijk om te gaan slapen wanneer u voelt dat u moe bent. Dit omdat de diepe slaap, de slaap waarin vooral de lichamelijke recuperatie gebeurt, dan het grootst is. Schuif uw moment van inslapen niet bewust door. Indien u dat wel doet en bijvoorbeeld ruim een half uur later gaat slapen, ligt u wakker in bed en kunt u de slaap niet vatten. Het is pas ongeveer anderhalf uur nadat u moe werd, dat u weer een moment van inslapen krijgt.

Hefboom 5: Energiebalans

Naast bovenstaande hefbomen is er nog een belangrijke hefboom die u zelf eveneens kan bedienen. Het is de hefboom van uw energiebalans. Alle energiegevende activiteiten die u doet, geven u energie en stimuleren uw herstelsysteem of uw rempedaal. Het maakt allerlei herstelhormonen en gelukzalige stofjes (neurotransmitters) aan. Alle energievretende activiteiten kosten u energie, stimuleren uw stresssysteem en zetten uw gaspedaal, adrenaline en cortisol in actie.

Hefboom 6: Breinmanagement

We zijn tot dusver vooral aan de slag gegaan met wat we de meer fysieke hefbomen noemen. Al dekt dat niet volledig de lading. We kunnen onze zelfzorg ook versterken door aan de slag te gaan met ons denkend brein als belangrijke hefboom. We kunnen ons brein zo goed mogelijk inzetten opdat het zo efficiënt mogelijk kan werken en ons niet onnodig vermoeien, zodat we na een (dag)taak ons niet vermoeid of uitgeput voelen.

Ons denkend brein vraagt veel energie om alle processen van concentreren, focussen, reflecteren … te kunnen uitvoeren. Dit maakt dat ook de herstelbehoefte van ons denkend brein groot is. Niet enkel omwille van deze processen, maar vooral om de kans te geven dat alle input in uw werkgeheugen kan doorgesluisd worden naar uw middellange of lange termijngeheugen. Om dit proces te kunnen laten plaatshebben, dienen we aan enkele voorwaarden te voldoen. Dat is vooral het creëren van herstelmomenten. Momenten waarop ons brein even kan loskoppelen, kan deconnecteren. Daarnaast moeten we ook zorgen voor een positieve, oplossingsgerichte denk- en werkhouding en voor een groeimindset. Dat kan door te zorgen voor een realistische, haalbare en efficiënte planning.

Deze en nog vele andere vaardigheden dragen in zeer belangrijke mate bij tot een gezond breinmanagement.

Auteur: Sonja Reckers

Uit: Burn-out en leiderschap. Vitamines voor zelfzorg en teamzorg

VVSG

Ook interessant

Zorg & welzijn

Verhaal om de hoek

Bart De Nil

Bestel uw printeditie

Zorg & welzijn

Ouderenmis(be)handeling, praat erover!

VLOCO

Bestel uw printeditie

Zorg & welzijn

CLEVER doelen bepalen in de eerste lijn

Patricia De Vriendt
Vanessa Gauwe
Dominique Van de Velde

Bestel uw printeditie

Zorg & welzijn

RePLAY Draaikalender

Bestel uw printeditie

Ouderen- en thuiszorg, Welzijn

04 Dec

Studiedag: Terra incognita: Een ontdekkingsreis naar betekenisvolle activiteiten in de ouderenzorg

Locatie: Provinciehuis Vlaams-Brabant, Provincieplein 1, 3010 Leuven

Prijs: € 120

Schrijf u in