Menu

Wanneer spreken we van discriminatie op de huisvestingsmarkt?

Discriminatie op de huisvestingsmarkt is tegen de wet. Maar wanneer spreken we concreet van discriminatie? En waar kunnen mensen terecht?

25-06-2020 - door Xavier Buijs, Joris Deleenheer, Björn Mallants

In het Gelijkekansendecreet worden verschillende vormen van discriminatie beschreven. Het decreet voorziet dat in bepaalde situaties een rechtvaardiging kan gegeven worden voor een onderscheid op basis van een van de beschermde kenmerken. Een uitzondering is het maken van een onderscheid op grond van een raciaal kenmerk. Daarvoor is in geval van directe discriminatie meestal geen rechtvaardiging mogelijk.

Directe en indirecte discriminatie

Men spreekt van directe discriminatie wanneer iemand op grond van een of meer van de beschermde kenmerken, ongunstiger wordt behandeld dan een ander in een vergelijkbare situatie. En wanneer voor dat direct onderscheid geen objectieve en redelijke rechtvaardiging kan gegeven worden. 

Een voorbeeld: een eigenaar van een appartement weigert een jonge kandidaat-huurder omdat het gebouw uitsluitend bewoond wordt door bejaarden. Hij motiveert de weigering door te stellen dat jongeren te luidruchtig zijn. Een dergelijke motivatie is gebaseerd op vooroordelen en kan niet gezien worden als een objectieve en redelijke rechtvaardiging. In dat geval spreken we dan ook van discriminatie op basis van leeftijd.

Een indirect onderscheid verwijst naar een schijnbaar neutrale bepaling die als effect kan hebben dat personen benadeeld worden. Men spreekt van indirecte discriminatie als deze maatregel niet gerechtvaardigd kan worden. Wanneer bijvoorbeeld een eigenaar huisdieren in een appartement weigert, kan hij indirect kandidaat-huurders met een assistentiehond discrimineren.

Rechtvaardigingsgronden

Het beginsel is dus dat een eigenaar geen onderscheid mag maken op basis van een beschermd kenmerk – tenzij het verschil in behandeling objectief en redelijk te rechtvaardigen is. Dat betekent dat het doel legitiem moet zijn en de middelen om dat doel te bereiken passend en noodzakelijk.

Bijvoorbeeld: de eigenaar van een duplex-appartement weigert te verhuren aan een vrouw die een uitkering krijgt. Dit aangezien de uitkering niet hoog genoeg is om de huur te betalen en daarnaast ook de kosten die er zullen bijkomen. 

Het doel is legitiem en het middel dat hiervoor gebruikt wordt, namelijk het weigeren van deze vrouw als huurder, is passend en noodzakelijk. Als de eigenaar alle kandidaat-huurders met een uitkering zou weigeren, ongeacht de hoogte van de uitkering, dan is het middel niet meer passend. 

Een eigenaar of vastgoedmakelaar mag echter nooit een direct onderscheid maken op grond van een raciaal kenmerk (nationale of etnische afstamming, zogenaamd ras, huidskleur of afkomst). Hiervoor kan immers nooit een objectieve en redelijke rechtvaardiging gegeven worden.

Weigering redelijke aanpassingen

Ook wanneer een eigenaar weigert om een redelijke aanpassing te voorzien voor een persoon met een handicap, spreekt men van discriminatie. De redelijkheid wordt wel bekeken in functie van de kosten voor de eigenaar de omvang van de uit te voeren werken. De financiële last kan verlicht worden door middel van subsidies. In Vlaanderen worden deze tegemoetkomingen beheerd door het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH).

Bijvoorbeeld: weigeren om een hellend vlak te installeren bij de ingang van het pand terwijl subsidies de kosten kunnen compenseren, kan een vorm van discriminatie zijn.

Intimidatie en seksuele intimidatie

Pesterijen of intimidatie wordt gedefinieerd als ongewenst verbaal, non-verbaal of fysiek gedrag dat verband houdt met een of meer van de beschermde kenmerken, en dat tot doel of als gevolg heeft de waardigheid van de persoon aan te tasten en een bedreigende of kwetsende omgeving te creëren. Wanneer zich daarbij ook een seksuele connotatie voegt, gaat het om seksuele intimidatie.

Wanneer een eigenaar de betaling van de huur eist of de huurder op zijn plichten wijst, dan is dit op zich geen intimidatie. Iemand intimideren omwille van een van de beschermde criteria kan daarentegen wel als een vorm van discriminatie worden beschouwd. Wanneer bijvoorbeeld een eigenaar ontdekt dat zijn huurder holebi is en hem of haar hierom zou beginnen pesten, is er sprake van intimidatie.

Opdracht tot discrimineren

Naast directe en indirecte discriminatie is het ook verboden opdracht te geven tot discriminatie. Zowel de persoon die opdracht geeft tot discriminatie als de persoon die zelf discrimineert, maken zich schuldig aan discriminatie en kunnen hiervoor aansprakelijk worden gesteld.

In de praktijk kan het gaan om drie situaties:

– De eigenaar of verhuurder geeft een makelaar opdracht tot discriminatie;

– De eigenaar of verhuurder geeft een vertrekkende huurder opdracht tot discriminatie;

– Een derde persoon (een mede-eigenaar, een andere huurder of een buur) geeft een eigenaar opdracht tot discriminatie.

Gelijkheidsorganen

Om personen die gediscrimineerd worden of zich gediscrimineerd voelen, bij te staan creëerde de overheid enkele zogenaamde gelijkheidsorganen. De gelijkheidsorganen die bevoegd zijn voor huisvesting in Vlaanderen zijn Unia (het interfederaal centrum voor gelijke kansen en tegen discriminatie) en de Genderkamer van de Vlaamse Ombudsdienst.

Iedereen kan bij Unia of de Genderkamer terecht voor een melding over discriminatie of voor een vraag om informatie. De gelijkheidsorganen verlenen ook advies aan lokale besturen, zowel op vraag als op eigen initiatief.

Meer informatie? Check onze publicatie Handboek Lokaal Woonbeleid.

Ook interessant

Sociaal beleid & werk

Leidraad voor het bestuur van een SHM

Björn Mallants

Bestel

Sociaal beleid & werk

Cahier Bouwen aan een Breed Sociaal Beleid: Vermaatschappelijking (2)

Griet Roets
Dany Dewulf
Joris De Corte
Koen Hermans
Katrien Segers

Bestel

Sociaal beleid & werk

Sociaal schaduwwerk

Mieke Schrooten
Rebecca Thys
Pascal Debruyne

Bestel

Sociaal beleid & werk

Wegwijs in het bijzonder comité voor de sociale dienst

Peter Hardy

Bestel

Sociaal beleid & werk

Bouwen aan diversiteit: Inspiratie voor een lokaal integratiebeleid

Bestel

Sociaal beleid & werk

Cahier Bouwen aan een Breed Sociaal Beleid: Regie en Netwerken (1)

Peter Cousaert
Hans Grymonprez
Joris De Corte
Mathias Vaes
Nele Hofman
Sammy Vienne
Veerle Opstaele

Bestel

Sociaal beleid & werk

Handboek burenbemiddeling

Netwerk burenbemiddeling Vlaanderen

Bestel

Omgeving, Sociaal beleid & werk

Trots op mijn roots

Vereniging van Vlaamse Huisvestingsmaatschappijen

Bestel

Sociaal beleid & werk

Eerste hulp bij financiële moeilijkheden

Bert Bekaert
Kristoff Soete
Philippe Termote
Dyzo

Bestel

Bestuur & organisatie, Sociaal beleid & werk

Pakket codex lokaal bestuur + codex maatschappelijke dienstverlening

Peter Hardy
Piet Van Schuylenbergh
Pieter Vanderstappen
Anne-Marie Vastesaeger
Marian Verbeek

Bestel

Sociaal beleid & werk

Migratie als metafoor

Jean-Claude Métraux

Bestel

Sociaal beleid & werk, Zorg & welzijn

De zorgvereniging: Een praktische handleiding

Dirk Meulemans
Emme Vandeginste

Bestel

Sociaal beleid & werk

Werkboek cultuursensitieve hulpverlening

Luc Celis
Jessy Le Roy
Veerle Van Gijsegem

Bestel

Sociaal beleid & werk, Zorg & welzijn

Integrale leeftijdsvriendelijke toets

Inter
Agentschap Toegankelijk Vlaanderen

Bestel

Sociaal beleid & werk

Manifest voor moedige mensen (pakket van 10 exemplaren)

Bestel

Omgeving, Sociaal beleid & werk

Een sociale woning huren bij een SHM

Björn Mallants

Bestel

Sociaal beleid & werk

Bouwen aan een breed sociaal beleid

Peter Cousaert
Hans Grymonprez

Bestel

Sociaal beleid & werk

Vrijwilligers in de budget- en schuldhulpverlening

Bestel

Sociaal beleid & werk

Handboek voor de sociale dienst van het OCMW

Raf De Bruycker
Mattie Jacobs
Roos Van Kerckvoorde
Piet Van Schuylenbergh

Bestel

Sociaal beleid & werk

EHBS - Eerste Hulp Bij Schulden

Robin Van Trigt

Bestel

Sociaal beleid & werk

Het kind van de rekening

Yvette Desmet

Bestel

Sociaal beleid & werk

Sociaal huis

Eric Goubin
Dirk Meulemans

Bestel

Sociaal beleid & werk

Verzamelmap instructies OCMW en vreemdelingen

Fabienne Crauwels

Bestel

Sociaal beleid & werk

OCMW en vreemdelingen

Fabienne Crauwels

Bestel

Sociaal beleid & werk

Als lokaal bestuur werk maken van werk

Jan Leroy
Fabio Contipelli
Christof Delatter
Ann Jughmans
Piet Van Schuylenbergh

Bestel

Omgeving, Sociaal beleid & werk

Houvast voor de bestuurders van een sociaal verhuurkantoor

Bestel

Sociaal beleid & werk

Regie sociale economie

Bestel

Sociaal beleid & werk

Het ecogram

Stef Herman

Bestel

Omgeving, Sociaal beleid & werk

Een sterk lokaal woonbeleid

Xavier Buijs
Joris Deleenheer

Bestel

Sociaal beleid & werk

Handboek schuldbemiddeling

Robin Van Trigt
Jan Vansantvoet

Bestel

Sociaal beleid & werk

Handboek interculturele competentie

CIMIC

Bestel

Omgeving, Sociaal beleid & werk

SOS Huisvesting

Geert De Bolle

Bestel

Sociaal beleid & werk

Handboek Werkgelegenheidsmaatregelen in lokale besturen

Petra Dombrecht

Bestel

Bestuur & organisatie, Communicatie & informatie, Omgeving, Personeel, Politiek, Recht, Sociaal beleid & werk

Extenso

Bestel

Politie & veiligheid, Sociaal beleid & werk

Sociaal werk en politie: een moeilijke ontmoeting?

Marleen Easton
Didier Reynaert
Tijs Van Steenberghe

Bestel

Sociaal beleid & werk

Handboek management in de sociale economie

Nathalie Vallet

Bestel

Sociaal beleid & werk

Gezondheid kost geld - Eerste hulp bij gezondheidsschulden

Sylvie Tack

Bestel

Sociaal beleid & werk

Handboek management in de sociale economie

Bestel

Sociaal beleid & werk

Toekomsten voor sociaal beleid

Peter Cousaert
Sabine Van Cauwenberge

Bestel