Menu

Hoe laat je kinderen kritisch omgaan met hun persoonsgegevens?

Kinderen zijn dan misschien digital natives, dat betekent evenwel niet dat ze beter in staat zouden zijn om om te gaan privacyrisico’s: kinderen zijn tenslotte minder kritisch dan volwassenen met betrekking tot het verwerken van hun persoonsgegevens. Wij geven enkele technieken om kinderen alerter te maken op de risico’s van het verwerken van hun gegevens.

13-01-2021 - door Ellen Wauters

Gebruikers in het algemeen en kinderen in het bijzonder worden vaak geconfronteerd met privacyverklaringen die ontzettend lang zijn en complexe juridische bewoordingen bevatten. De complexiteit en het technische karakter van de gebruikte taal worden beschouwd als de belangrijkste redenen waarom gebruikers de beschikbare informatie niet lezen en begrijpen.1 Er is vaak ook een discrepantie tussen het ontwerp van websites en het ontwerp van de privacyverklaringen: terwijl de eerste vaak gemakkelijk te gebruiken en visueel aantrekkelijk zijn, staan die verklaringen soms bol van juridisch jargon en zijn ze op een niet-aantrekkelijke manier ontworpen.2

Het gebruik van visualisaties kan kinderen helpen om de privacyverklaringen te laten lezen en begrijpen, bijvoorbeeld door de introductie van waarschuwingstekens om het belang van bepaalde bepalingen te benadrukken.Visualisatietechnieken worden in verschillende domeinen gebruikt en zijn bedoeld om complexiteit te helpen verminderen en informatie snel over te dragen aan bepaalde gebruikers. Zo stellen voedseletiketten mensen bijvoorbeeld in staat om een product te scannen op de voedingsinformatie die zij relevant achten. Leeftijds- en inhoudsetiketten op dvd’s en videospellen kunnen ouders dan weer helpen bij het nemen van een geïnformeerde beslissing of een film of videospel al dan niet geschikt is voor hun kinderen. Bovendien ontdekte de gekende psycholoog Miller dat individuen slechts zes of zeven items op hetzelfde moment kunnen onthouden. Visualisatie kan dus ook dienen als een hulpmiddel om een te veel aan informatie te voorkomen.4

Een voorbeeld van visualisatie is het gebruik van getrapte kennisgevingen, die bestaan uit een korte kennisgeving, gecombineerd met langere, meer volledige kennisgevingen. Een dergelijke benadering is aangenomen door artikel 29 Werkgroep en introduceerde drie lagen:

1. De korte kennisgeving die de kerninformatie bevat en die duidelijk aangeeft waar de betrokkenen toegang kunnen krijgen tot aanvullende informatie;

2. De beknopte kennisgeving die alle andere relevante contactinformatie bevat en

3. De volledige kennisgeving die alle wettelijke vereisten en specifieke eisen omvat.5

Visualisatie kan net zoals tekst echter ook beperkingen hebben. Zo kan de gebruiker in verwarring raken als de tekst van de privacyverklaring niet overeenkomt met de visuele weergave. Een ander obstakel zou kunnen zijn dat het visualiseren van privacyverklaringen grotere kosten met zich meebrengt.Het introduceren van design (bijvoorbeeld afbeeldingen of een aangepaste lay-out) in het juridische denken vereist bovendien ook een andere ingesteldheid van juristen. Juristen gebruiken doorgaans bewoordingen die verondersteld worden een duidelijk vastgestelde en vaststaande betekenis te hebben (de zogenaamde ‘beproefde taal’).Dat resulteert vaak in documenten die zijn geschreven in een stijl die “(1) langdradig, (2) onduidelijk, (3) hoogdravend en (4) saai” is.8 Bovendien wordt in die gevallen de indruk gewekt dat privacyverklaringen zijn geschreven door juristen voor juristen en niet voor de daadwerkelijke gebruikers.9

Als we juridische documenten willen visualiseren, zullen ontwerpers en juristen moeten samenwerken. Juristen zullen de nodige input moeten leveren als het gaat om juridische termen. Een interessant initiatief in dat verband is het concept van Legal Design Jams waarbij ontwerpers, juristen, programmeurs, etc. samenkomen om een juridisch document een gebruiksvriendelijke ‘visuele make-over’ te geven.10

Bronnen:
1. Europe Economics “Digital Content Services for Consumers: Assessment of Problems Experienced by Consumers (Lot 1) Report 4: Final Report”, 2011.
2. N. HELBERGER “Form matters: informing consumers effectively”, Study commissioned by BEUC, the European Consumer Organisation, 2013; N. KIM, “The Duty to Draft Reasonably and Online Contracts” in L. DIMATTEO et al. (eds.) Commercial Contract Law: A Transatlantic Perspective, Cambridge University Press, New York, 2013, 181-200.
3. N. KIM, “The Duty to Draft Reasonably and Online Contracts” in L. DIMATTEO et al. (eds.) Commercial Contract Law: A Transatlantic Perspective, Cambridge University Press, New York, 2013, 181-200.
4. G. A. MILLER, “The Magical Number Seven, Plus or Minus Two: Some Limits on our Capacity for Processing Information”, Psychological Review, afl. 63, 1956, 81-97. Miller is een van de grondleggers van cognitieve psychologie. Zijn onderzoek toont aan dat onze capaciteit om informatie te verwerken beperkt is. Onderzoek dat hierop verder bouwt, toont aan dat het weinig zin heeft om personen te overstelpen met informatie.
5. Groep art. 29, Advies 10/2004 over meer geharmoniseerde bepalingen inzake informatieverstrekking, WP100, 2004, 8-10.
6. H. HAAPIO, “Bringing design thinking to contract design: Visual tools for better contracting – Part I”, IACCM Thought Leadership Webinar, 2014.
7. S. PASSERA, H. HAAPIO en T. BARTON, “Innovating Contract Practices: Merging Contract Design with Information Design” in T. BARTON, Proceedings of the IACCM Academic Forum on Contract and Commercial Management, Phoenix, 2013.
8. D. MELLINKOFF, The Language of the Law, Little Brown & Co, Boston, 1963.
9. H. Haapio, “Bringing design thinking to contract design: Visual tools for better contracting – Part I”, IACCM Thought Leadership Webinar, 2014.
10. www.legaldesignjam.com. Zo heeft het Kenniscentrum Data & Maatschappij juridische elementen van de AVG in een visueel overzicht gegoten via individuele fiches (https://data-en-maatschappij.ai/tools/toolavg).

Ook interessant

Recht

Tijdschrift Privacy & Persoonsgegevens

Frederic Debusseré
Vincent Dooms
Isabel Plets
Frankie Schram
Brendan Van Alsenoy
Laura De Boel

Bestel

Recht

Privacy & Persoonsgegevens: functionaris voor de gegevensbescherming: Cahier | 2de editie

Frankie Schram

Bestel

Recht

Big Data Rapport

Cliff Beeckman
Frank De Smet
Dieter Verhaeghe

Bestel

Recht

Codex algemene verordening gegevensbescherming

Dirk De Bot

Bestel

Recht

Reeks Privacy & Persoonsgegevens

Frankie Schram

Bestel