Menu

Hoe optimaliseer je de relatie met de mantelzorgers?

Te vaak wordt er door zorgverleners nog te eng naar mantelzorgers gekeken, louter als ‘partner in de zorg’. In een reactie hierop nemen zorgverleners dan vooral een ondersteunende taak op. Het SOFA-model geeft echter ook aandacht aan andere rollen die mantelzorgers vaak opnemen.

12-04-2021 - door Katrien Peeters, Liesbet Van Vlasselaer

Het SOFA-model schetst vier verschillende rollen die een mantelzorger kan opnemen en koppelt hieraan de rol of taak van de zorgverlener. Te vaak wordt er door zorgverleners nog te eng naar mantelzorgers gekeken als louter ‘partner in de zorg’. In een reactie hierop nemen zorgverleners dan vooral een ondersteunende taak op. Het SOFA-model geeft echter ook aandacht aan andere rollen die mantelzorgers vaak opnemen zoals die van ‘persoonlijk betrokkene’, ‘hulpvrager’ en ‘expert’. Onderstaand figuur toont aan dat op elke rol die de mantelzorger wisselend opneemt er een gepaste reactie/actie van de zorgverlener wenselijk is.

Een mantelzorger die in de rol van ‘partner in zorg’ staat, staat in deze rol vooral als samenwerkingspartner, als tolk en verzorger van de bewoner. De mantelzorger komt op voor de belangen van zijn naaste en neemt mee de zorg in de ruime zin van het woord op. Als zorgverlener bieden we hier best Samenwerking aan. Communicatie draait hierbij vooral om één centrale vraag: 'Wat kunnen we samen doen om de zorg en ondersteuning van de cliënt zo goed mogelijk te organiseren?'

Een mantelzorger kan in je woonzorgcentrum ook een ‘hulpvrager’ zijn. Door de voortdurende zorgen en veranderende situatie kan de mantelzorger overbelasting ervaren. Communicatie met de mantelzorger door de zorgverlener bestaat in deze rol daarom vooral uit het oppikken van deze signalen van overbelasting en hierin gepast Ondersteunen.

Een mantelzorger is vaak ook ‘persoonlijk betrokkene’. De persoonlijke relatie van de mantelzorger met zijn naaste kan heel sterk zijn. Als zorgverlener kan je hier voorwaarden gaan creëren om deze persoonlijk relatie van de bewoner en zijn mantelzorger zoveel mogelijk intact te houden. Het Sofa-model spreekt hier van Faciliteren.

Door de vaak jarenlange band met de bewoner is de mantelzorger vaak ook ‘expert’. Hij weet met andere woorden als het ware alles over je bewoner. Communicatie zal hier dan vooral bestaan uit het voortdurend Afstemmen met elkaar. Dit kan gaan over veranderde behoeften van de bewoner, maar ook over wederzijdse verwachtingen. Daarnaast heeft de mantelzorger misschien al successen ervaren in een bepaalde benadering of hantering van zijn naaste en kan hij deze delen.

Wanneer de visie van de mantelzorger en de handelingswijze van de zorgverlener overeenkomen, zijn de omstandigheden ideaal voor een samenwerkingsrelatie. Lopen de verwachtingen niet parallel, dan is de kans groot dat ze in elkaar teleurgesteld geraken.

In de Inspiratiegids Fijne SOFA-momenten vind je  inspirerende voorbeelden, tips & tricks waarvoor de inspiratie kwam uit de vele interviews en cocreatiesessies met mantelzorgers, hun naasten, zorgverleners en beleidsmedewerkers uit verschillende woonzorgcentra. In die zin is deze inspiratiegids een evidence-informed document, gebaseerd op wetenschappelijke literatuur, gecombineerd met inzichten uit de praktijk.

Ook interessant

Sociaal beleid & werk

Inclusief werken en ondernemen

Sterpunt Inclusief Ondernemen

Bestel

Sociaal beleid & werk

Cahier Bouwen aan een Breed Sociaal Beleid: Maatschappelijk werk, sluitstuk van een breed sociaal beleid (5)

Peter Cousaert
Hans Grymonprez
Maria Bouverne-De Bie
Marjolijn De Wilde
Griet Briels
Katty Creytens
Katrien Boone

Bestel

Sociaal beleid & werk

Cahier Bouwen aan een Breed Sociaal Beleid: Kinderrechten en Grondrechten Beleidspraktijk (4)

Peter Cousaert
Hans Grymonprez
Jolijn De Haene
Zita De Pauw
Imke Pichal
Ilse Holvoet
Kathleen Emmery
Isabel Devriendt
Kurt Peeters

Bestel

Sociaal beleid & werk

Cahier Bouwen aan een Breed Sociaal Beleid: Kinderrechten en grondrechten een inleiding (3)

Chris Peeters
Didier Reynaert
Nathalie Van Ceulebroeck
Rudy De Cock

Bestel

Sociaal beleid & werk, Zorg & welzijn

Buurtbudget

Leen Heylen
Liesbet Lommelen
Joke Coussement
Dorien Gryp

Bestel

Omgeving, Sociaal beleid & werk

100 basisbegrippen over sociaal wonen in Vlaanderen

Andy Dilles

Bestel