Menu

3 manieren om waterschaarste lokaal en circulair aan te pakken

Als we voldoende water willen hebben om tegemoet te komen aan onze behoeften nu en in de toekomst, moeten we onze omgang met water drastisch veranderen. Circulaire economie zal daar een cruciale rol in spelen, ook op lokaal vlak. Hieronder geven we drie good practices om waterschaarste tegen te gaan.

19-04-2021 - door Bart Van Moerkerke, Cedric Depuydt

We weten ondertussen dat waterschaarste wereldwijd leidt tot oogstverliezen, migratiestromen, politieke instabiliteit, stijgende energieprijzen en transportproblemen. De beschikbaarheid van voldoende water zal dan ook bepalend zijn voor onze welvaart en ons welzijn.

België behoort tot de 23 landen met de grootste waterstress. De droogte van de voorbije zomers gaf duidelijk aan dat we nog onvoldoende voorbereid zijn op de komende waterschaarste. Komt daarbij dat een op de vijf Vlamingen werkt in een waterintensieve industrie en het water staat ons bijna letterlijk aan de lippen.

De Vlaamse overheid erkent de problematiek. In haar regeerakkoord stelt ze dat Vlaanderen moet evolueren naar een robuust watersysteem dat in staat is om klimaatschokken op te vangen, onze ecosystemen te beschermen en dat tegelijkertijd vele functies en diensten biedt.

1. Van afval- naar drinkwater

Er zijn heel wat manieren om de waterschaarste aan te pakken. We moeten niet enkel oplossingen zoeken in tijden van schaarste, maar ook een proactief beleid voeren. Het hoeven niet altijd ingewikkelde toepassingen te zijn, er zijn ook initiatieven om van afval- naar drinkwater te gaan.

De intercommunale Waterleidingmaatschappij van Veurne-Ambacht (IWVA) produceert en levert drinkwater in zes kustgemeenten (Alveringem, De Panne, Diksmuide, Koksijde, Nieuwpoort en Veurne). In vier van deze gemeenten beheert IWVA ook de riolering. In de kustgemeenten is er tijdens de zomerperiode bijna twee keer zoveel drinkwater nodig als in de winterperiode.

Afvalwater hergebruiken om er indirect (na behandeling van het effluent en infiltratie in de duinen) weer drinkwater van te maken zorgt ervoor dat in die periode de waterreserves beter worden aangevuld. In het toeristisch seizoen wordt er immers ook extra afvalwater geproduceerd.

Voor deze korteketenmethode in een gesloten kringloop werkt IWVA samen met Aquafin. Aquafin zuivert het afvalwater tot een effluent dat de intercommunale verder behandelt om weer in de duinen te laten infiltreren. Na ongeveer 55 dagen wordt het weer opgepompt om er drinkwater van te maken.

2. Eigen waterverbruik verminderen

Gemeenten moeten slimmer omgaan met hun waterverbruik. Enkele kleine aanpassingen kunnen het eigen verbruik sterk doen dalen. Het Vlaams Kenniscentrum Water realiseerde tot dertig procent waterbesparing in haar gebouwen.

Een korte opleiding bij de VDAB en/of een controlefiche laat toe na te gaan hoeveel kan worden bespaard op waterverbruik. Die aanpak werd internationaal positief ontvangen, zo bleek uit de waardering van de OESO. Structureel is een aanpak nodig waarbij de waterproblematiek zo veel mogelijk gekoppeld wordt aan de problematiek van energie, mobiliteit, voeding en ruimtelijke planning.

3. Hemelwaterplannen

Door de toenemende verhardingsgraad en de klimaatopwarming is er een verhoging van het risico op wateroverlast te verwachten. Met de opmaak van een hemelwaterplan willen gemeenten deze ongewenste evolutie proactief counteren.

Per deelgebied analyseert een hemelwaterplan hoe regenwater maximaal ter plaatse gehouden kan worden via nuttig gebruik, infiltratie en/of buffering. Indien plaatselijk niet mogelijk, zoekt een hemelwaterplan elders naar ruimte voor infiltratie en buffering. Zo verloopt de afvoer naar grachten en beken vertraagd en daalt de druk op rioleringen en waterlopen.

Een hemelwaterplan omvat een beknopte omschrijving van de waterhuishouding in de gemeente. Verschillende aspecten, zoals de situering van de waterlopen, de afstromingskaart, het rioleringsstelsel en de erosiegevoeligheid, worden bekeken. Per deelgebied stelt een hemelwaterplan concrete maatregelen voor die huidige problemen oplossen en toekomstige problemen moeten helpen voorkomen. Dit kan ook andere voordelen opleveren, zoals een hogere belevingswaarde van het openbaar domein.

Meer informatie? Check dan onze publicatie Lokaal en circulair werken aan de toekomst.

Auteurs: Elke de Taeye (VVSG), Jorn Verbeeck (Agoria), Elmar Willems (Vlaanderen Circulair), Bart Van Moerkerke (VVSG), Cedric Depuydt (VVSG) en Steven Desair (VVSG).

Ook interessant

Bestuur & organisatie

Lokaal financieel management | Print + digitaal met abonnement

Jan Leroy
Christophe Vanhee

Bestel

Bestuur & organisatie

Artikelsgewijze commentaar op de (nieuwe) wetgeving overheidsopdrachten | Print + digitaal met abonnement

Steven Van Garsse

Bestel

Bestuur & organisatie

Codex Maatschappelijke Dienstverlening | 7de editie

Bestel

Bestuur & organisatie

Reeks Overheidsopdrachten | Print + Digitaal met abonnement

Bestel

Bestuur & organisatie

Selectie- en Gunningscriteria

Alexander Verschave

Bestel

Bestuur & organisatie

Verzelfstandiging en samenwerking op lokaal vlak | Print + digitaal met abonnement

Jan Leroy
Karen Alderweireldt
Ben Gilot
Dirk Meulemans
Steven Van Garsse
Pieter Vanderstappen

Bestel