Menu

De tijd maakt architectuur, architectuur maakt school

Vanaf pakweg het derde levensjaar zit elk kind in Vlaanderen in onze tijd en onze cultuur in een schoolomgeving. Met uitzondering van een heel klein percentage kleuters en leerlingen die thuisonderwijs volgen. Die schoolomgeving is op een bepaalde manier georganiseerd volgens regels en gewoonten: een grammatica om onderwijs in scholen te organiseren. Afgezien van historische evoluties rond de in- en uitstapdata van de schoolomgeving is dat sinds lang zo de praktijk.

27-01-2022 -

Nieuwe inzichten en tijdgebonden visies op onderwijzen en leren doen de bestaande onderwijsgrammatica wankelen. Concepten als ‘afstandsleren’, ‘hybride lesvormen’ en ‘flipping the classroom’ hebben de voorbije maanden vraagtekens geplaatst bij traditionele school- en klasconcepten. Ook hebben de capaciteitsvraagstukken, aandacht voor welzijn, duurzaamheid en ruimtelijke ordening hun invloed op het kijken naar schoolgebouwen. De tijd maakt architectuur en architectuur maakt school. Klopt deze stelling?

Om een antwoord te formuleren, nemen Luc De Man en Marianne Coopman in het nieuwste cahier Architectuur maakt school eerst mee doorheen de geschiedenis van de scholenbouw vanaf de 18de eeuw tot vandaag en onderzoeken ze de uitdagingen voor de toekomst. Vanuit die uitdagingen selecteerden ze vragen om voor te leggen aan enkele experts.

Samen met Lisa Herman heeft Jo Tondeur (VUB) een bijdrage ingebracht in dit themanummer op basis van hun publicatie ‘Inspiratiegids voor klasinrichting en scholenbouw’ (Acco, 2019). Ze gaan uit van de vraag of en hoe de architectuur van een school de kwaliteit van leren kan versterken.

Professor Em. Hubert Froyen (UHasselt) bezorgde ons een bijdrage over hoe het nieuwe ontwerpparadigma Universal Design vertaald kan worden (en al wordt) in de nieuwe generatie schoolgebouwen.

Hoe een school van de toekomst ook vandaag al in gebruik is, wordt geïllustreerd door de Deense binnenhuisarchitecte Rosan Bosch. Zij is internationaal actief in de realisatie van schoolconcepten op basis van een toekomstvisie.

De vraag of en hoe schoolarchitectuur impact heeft op de kwaliteit van leerprocessen van lerenden, legden we voor aan Anne Malliet, projectverantwoordelijke bij de Vlaamse Bouwmeester.

Een school is geen eiland in een samenleving. Vanuit het uit Zweden, Nederland en het Verenigd Koninkrijk overgenomen concept van een Brede School wou men ook in Vlaanderen inzetten op een versterking van het netwerk rond kinderen en jongeren. Lia Blaton (Onderwijscentrum Gent – Stad Gent) schetst de drijfveer van zo’n samenwerkingsverband rond kinderen en jongeren en welke vormen van Brede Scholen we kunnen onderscheiden. Met aandacht voor wat infrastructuur (een gebouw en de omgeving) kan betekenen voor de werking van een Brede school.

Waar staan we in 2021 met het concept en wat zijn aanbevelingen voor diverse beleidsniveaus? Hoe leerlingen over de school van de toekomst denken, kan beslist niet ontbreken in een themanummer over een leer- en leeromgeving waar zij dagen van hun jonge leven slijten. De Vlaamse Scholierenkoepel werkte een aanpassing van een eerder artikel voor ons uit omdat dromen mag: ‘Onze droomschool’.

Omgeving in het algemeen en de fysieke ruimte hebben impact op ons welbevinden en gezondheid. Liesbeth Reekmans concretiseert op basis van haar expertise een holistische visie op gezondheid: WELL Building Standard. Liesbeth is Verantwoordelijke Discipline Bouwen en Gebouwen bij de groep IDEWE.

In elk themanummer laten we rechtstreeks betrokkenen aan het woord over het thema. In dit nummer gaat de redactie in gesprek met vertegenwoordigers van de onderwijsverstrekkers, medeverantwoordelijk voor nieuwbouw en vernieuwbouw: Els Canini (GO! Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap), Filip Smets (OVSG) en Dirk Vanstappen (Katholiek Onderwijs Vlaanderen). Deze drie experten geven antwoorden op onze strategische vragen, vertellen zeer praktijkgericht de beleidswereld van de scholenbouw maar geven ook een open inkijk in de complexiteit van het thema. De vragen en wensen die zij op tafel leggen zijn beleidsmatig zeer pertinent.

Meer lezen over het belang van een aangename schoolomgeving? Check ons nieuwste cahier Architectuur maakt school! Dit cahier maakt deel uit van onze reeks Beleid voeren in het onderwijs waar actuele thema’s worden uitgelicht die raakvlakken hebben met zowel onderwijsbeleid als school- en klaspraktijk.

Ook interessant

Onderwijs

Wij weten van praten

Geertrui De Ruytter
Ann Martin

Bestel

Onderwijs

#Be sexy, be safe

Child Focus
Pimento

Bestel

Onderwijs

Het vademecum voor secretariaatsmedewerkers van het DKO

OVSG

Bestel

Onderwijs

Architectuur maakt school

Luc De Man
Marianne Coopman

Bestel

Onderwijs, Personeel, Politie & veiligheid

Een job bij de politie | 6de editie (het oude: ik word politie-inspecteur)

Bart De Cocker
Fanny De Maeght
Kevin De Vlieger
Nathalie Adam

Bestel

Onderwijs

Vlaamse toetsen

Luc De Man
Kris Denys

Bestel